Zespół kanału nadgarstka – najczęstsza przyczyna drętwienia palców w nocy

Zespół kanału nadgarstka, nazywany również cieśnią nadgarstka, jest najczęstszą neuropatią uciskową kończyny górnej. Choroba powstaje w wyniku przewlekłego ucisku nerwu pośrodkowego w obrębie kanału nadgarstka. Nieleczona może prowadzić do trwałych zaburzeń czucia, osłabienia siły ręki oraz zaniku mięśni kłębu kciuka.

Pacjenci najczęściej zgłaszają drętwienie palców w nocy, mrowienie dłoni oraz wybudzanie się ze snu z powodu nieprzyjemnych dolegliwości obejmujących kciuk, palec wskazujący, środkowy i część palca serdecznego. Charakterystyczne jest potrząsanie ręką w celu zmniejszenia objawów.

Jeżeli drętwieją palce w nocy, z wysokim prawdopodobieństwem przyczyną jest właśnie zespół kanału nadgarstka. Objawy nocne są typowe dla schorzeń nerwów obwodowych i znacznie częściej wskazują na cieśń nadgarstka niż na problemy związane z kręgosłupem szyjnym.

Jak powstaje cieśń nadgarstka?

Kanał nadgarstka jest wąską przestrzenią ograniczoną przez kości nadgarstka oraz więzadło poprzeczne nadgarstka. W jego wnętrzu przebiega nerw pośrodkowy oraz dziewięć ścięgien zginaczy palców.

Każda sytuacja prowadząca do zwiększenia ciśnienia wewnątrz kanału może powodować ucisk nerwu pośrodkowego. Początkowo pojawiają się okresowe zaburzenia czucia, a wraz z postępem choroby dochodzi do trwałego uszkodzenia nerwu.

Do czynników zwiększających ryzyko wystąpienia zespołu kanału nadgarstka należą:

• płeć żeńska,
• wiek średni i starszy,
• cukrzyca,
• niedoczynność tarczycy,
• choroby reumatyczne,
• otyłość,
• ciąża,
• wykonywanie powtarzalnych ruchów ręką,
• praca wymagająca długotrwałego używania narzędzi ręcznych.

Warto wiedzieć, że objawy zespołu kanału nadgarstka mogą okresowo ustępować. Wielu pacjentów interpretuje to jako wyzdrowienie. W rzeczywistości dolegliwości bardzo często wracają po pewnym czasie z większym nasileniem, świadcząc o postępującym uszkodzeniu nerwu.

Objawy zespołu kanału nadgarstka

Najczęstsze objawy cieśni nadgarstka to:

• drętwienie palców w nocy,
• mrowienie dłoni,
• pieczenie opuszków palców,
• uczucie obrzęku dłoni mimo braku widocznej opuchlizny,
• osłabienie chwytu,
• wypadanie przedmiotów z ręki,
• trudności podczas zapinania guzików,
• problemy z wykonywaniem precyzyjnych czynności.

W bardziej zaawansowanych przypadkach pojawia się osłabienie mięśni odpowiedzialnych za ruchy kciuka oraz ich stopniowy zanik.

Diagnostyka zespołu kanału nadgarstka

Rozpoznanie zespołu kanału nadgarstka opiera się przede wszystkim na wywiadzie lekarskim oraz badaniu klinicznym przeprowadzonym przez specjalistę chirurgii ręki.

Podczas badania wykonywane są między innymi:

• test Tinela,
• test Phalena,
• odwrócony test Phalena,
• ocena siły mięśni kłębu kciuka,
• ocena zaburzeń czucia.

Badaniem dodatkowym najczęściej wykorzystywanym do potwierdzenia rozpoznania jest ENG, czyli badanie przewodnictwa nerwowego. Pozwala ono określić stopień uszkodzenia nerwu pośrodkowego i ocenić zaawansowanie choroby.

Coraz większe znaczenie ma również badanie USG nerwu pośrodkowego. Ultrasonografia umożliwia ocenę obrzęku nerwu, jego przebiegu oraz wykrycie ewentualnych zmian powodujących dodatkowy ucisk.

Leczenie zespołu kanału nadgarstka

Leczenie zachowawcze

We wczesnych stadiach choroby można rozważyć leczenie nieoperacyjne. Najczęściej obejmuje ono:

• stosowanie ortez nocnych,
• ograniczenie przeciążeń ręki,
• leczenie chorób współistniejących,
• czasową modyfikację aktywności zawodowej.

Niektórym pacjentom proponowana jest również hydrodekompresja kanału nadgarstka wykonywana pod kontrolą USG.

Hydrodekompresja kanału nadgarstka – czy warto?

W przypadku bardziej zaawansowanych postaci zespołu kanału nadgarstka hydrodekompresja zwykle nie rozwiązuje problemu. Objawy często powracają po kilku miesiącach, a pacjent ostatecznie i tak wymaga leczenia operacyjnego.

W praktyce klinicznej prowadzi to często do opóźnienia wdrożenia skutecznego leczenia i dalszego postępu uszkodzenia nerwu pośrodkowego. Z tego powodu przy wyraźnych objawach oraz nieprawidłowym wyniku badania ENG leczenie operacyjne pozostaje metodą z wyboru.

Operacja cieśni nadgarstka – na czym polega?

Operacja zespołu kanału nadgarstka polega na przecięciu więzadła poprzecznego nadgarstka i odbarczeniu nerwu pośrodkowego.

Zabieg wykonywany jest zazwyczaj ambulatoryjnie lub w ramach chirurgii jednego dnia, najczęściej w znieczuleniu miejscowym.

Pacjenci często pytają, czy operacja cieśni nadgarstka boli. Sam zabieg nie jest bolesny. Najbardziej nieprzyjemnym etapem jest podanie znieczulenia miejscowego. W trakcie operacji można odczuwać pewien dyskomfort związany z manipulacją w okolicy nerwu pośrodkowego, jednak nie jest to ból uniemożliwiający przeprowadzenie zabiegu.

Czy można operować obie ręce jednocześnie?

Jednoczasowa operacja obu kanałów nadgarstka wykonywana jest bardzo rzadko.

Powód jest prosty – po zabiegu pacjent musi przez pewien czas oszczędzać operowaną rękę. Operowanie obu stron jednocześnie prowadziłoby do znacznego ograniczenia samodzielności.

Co ciekawe, po skutecznym odbarczeniu jednej ręki dolegliwości w drugiej stronie często okresowo się zmniejszają, dzięki czemu kolejny zabieg można wykonać w dogodnym terminie.

Ile trwa zwolnienie po operacji kanału nadgarstka?

Długość zwolnienia lekarskiego zależy przede wszystkim od rodzaju wykonywanej pracy.

Najczęściej wynosi:

• około 1 tygodnia przy pracy biurowej,
• 2–4 tygodnie przy pracy wymagającej umiarkowanego wysiłku,
• do 6–8 tygodni przy ciężkiej pracy fizycznej.

Każdy przypadek wymaga jednak indywidualnej oceny.

Rokowanie po operacji zespołu kanału nadgarstka

Efekty leczenia operacyjnego są bardzo dobre, szczególnie jeśli zabieg zostanie wykonany odpowiednio wcześnie.

Najszybciej ustępują dolegliwości nocne. Wielu pacjentów już pierwszej nocy po operacji przesypia spokojnie całą noc bez drętwienia dłoni.

Powrót prawidłowego czucia jest procesem bardziej złożonym. Nerw pośrodkowy potrzebuje czasu na regenerację, dlatego poprawa czucia może postępować przez wiele miesięcy, a w niektórych przypadkach nawet ponad rok.

Im wcześniej pacjent zgłosi się do specjalisty i podejmie leczenie, tym większa szansa na pełne ustąpienie objawów oraz szybszy powrót do codziennej aktywności.

Kiedy zgłosić się do specjalisty?

Jeżeli występuje drętwienie palców w nocy, mrowienie dłoni, osłabienie chwytu lub nawracające zaburzenia czucia, warto jak najszybciej skonsultować się ze specjalistą chirurgii ręki.

Wczesne rozpoznanie zespołu kanału nadgarstka pozwala uniknąć trwałego uszkodzenia nerwu pośrodkowego, skraca rekonwalescencję i zwiększa skuteczność leczenia.